“मेरो कक्षाका सबै साथीसँग फोन छ, मसँग किन छैन?” यो धेरैजसो अभिभावकले दैनिक सामना गर्नुपर्ने साझा तर जटिल प्रश्न हो । आफ्ना सन्तानलाई साथीहरूजस्तै ग्याजेटमा अभ्यस्त गराउने कि उनीहरूको शिक्षा र मानसिक स्वास्थ्य जोगाउने भन्ने द्विविधामा रहेका अभिभावकहरूका लागि एक नयाँ अध्ययनले महत्त्वपूर्ण तथ्य उजागर गरेको छ ।
अध्ययनको निष्कर्ष
१२ वर्षअघिको पहुँच जोखिमपूर्ण संयुक्त राज्य अमेरिकामा गरिएको ‘किशोर मस्तिष्क संज्ञानात्मक विकास अध्ययन’ (ABCD Study) ले १२ वर्षको उमेरअगावै स्मार्टफोन प्रयोग गर्न थाल्ने बालबालिकामा विभिन्न स्वास्थ्य समस्याको जोखिम बढी हुने देखाएको छ।
हजारौँ बालबालिकामा गरिएको यो अध्ययनका अनुसार कम उमेरमै फोन चलाउनेहरूमा निम्न समस्याहरू देखिने सम्भावना रहन्छ:
-
निद्रामा समस्या (Sleep Issues)
-
तौल बढ्ने वा मोटोपन (Weight Gain)
-
चिन्ता (Anxiety) र डिप्रेसनका लक्षणहरू
अध्ययनले स्मार्टफोनलाई सिधै कारण नमानी यसले बालबालिकाको दैनिक दिनचर्यामा ल्याउने अवरोधलाई मुख्य कारक मानेको छ।
विकासोन्मुख मस्तिष्कमा असर
१२ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकामा आत्म-नियन्त्रण र भावनात्मक सन्तुलनको विकास भइरहेको हुन्छ । यस उमेरमा स्मार्टफोनको लत बस्दा:
१. निद्रामा बाधा: राति अबेरसम्म स्क्रिनमा व्यस्त रहँदा निद्राको चक्र बिग्रन्छ ।
२. शारीरिक निष्क्रियता: धेरै समय स्क्रिनमा बिताउँदा बाहिरी खेलकुद र शारीरिक गतिविधि घट्छ ।
३. भावनात्मक अवरोध: सामाजिक सञ्जालका तुलनात्मक पोस्ट, नोटिफिकेसन र ग्रुप च्याटका कारण उनीहरूको स्वाभाविक भावनात्मक विकासमा बाधा पुग्छ ।
विकल्प के हुन सक्छ?
अध्ययनले स्मार्टफोन आफैँमा खराब नभए पनि गलत उमेरमा यसको प्रयोग जोखिमपूर्ण हुने उल्लेख गरेको छ । धेरै अभिभावकले सुरक्षा र सञ्चारका लागि फोन दिनु आवश्यक ठान्छन् । यस्तो अवस्थामा अध्ययनले निम्न विकल्पहरू सुझाएको छ:
-
बेसिक कलिङ फोन: इन्टरनेट र एपहरू नभएका सामान्य फोन ।
-
किड्स स्मार्टवाच: जसले सञ्चारको आवश्यकता पुरा गर्छ तर सामाजिक सञ्जालबाट टाढा राख्छ ।
निचोड
बालबालिकालाई स्मार्टफोन दिन जति ढिला गरियो, उनीहरू त्यति नै भावनात्मक रूपमा सन्तुलित र आत्मविश्वासी बन्न सक्ने अध्ययनको सुझाव छ । यसले उनीहरूलाई ध्यान भंग गर्ने एपहरूबाट जोगाएर वास्तविक संसारसँग जोड्न मद्दत पुर्याउँछ ।
