काठमाडौँ । आज विश्वभर विश्व रेडियो दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ । हरेक वर्ष फेब्रुअरी १३ तारिखका दिन रेडियोलाई एक सशक्त सञ्चार माध्यमको रूपमा सम्मान गर्न यो दिवस मनाउने गरिन्छ।
सन् १९४६ मा संयुक्त राष्ट्रसंघीय रेडियो स्थापना भएको सम्झनामा युनेस्कोले सन् २०११ मा यो दिवसको सुरुवात गरेको हो ।
यस वर्षको नारा : रेडियो र एआई यो वर्षको नारा ‘रेडियो र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI): एआई एउटा उपकरण हो, आवाज होइन’ भन्ने रहेको छ। प्रविधिको विकाससँगै रेडियो प्रसारणमा एआईको प्रयोग बढे पनि मानवीय संवेदना र आवाजको मौलिकतालाई रेडियोको प्राणका रूपमा व्याख्या गर्न यो नारा तय गरिएको हो।
नेपालमा रेडियोको महत्त्व र लोकप्रियता नेपालको जटिल भौगोलिक अवस्था र सामाजिक विविधताका कारण यहाँ रेडियोको महत्त्व अद्वितीय छ। विशेषगरी:
-
पहुँच: टेलिभिजन र इन्टरनेट नपुगेका दूरदराजका बस्तीहरूमा रेडियो नै सूचनाको एक मात्र स्रोत हो।
-
इतिहासको साक्षी: नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनदेखि २०७२ को विनाशकारी भूकम्पसम्म रेडियोले जीवनरक्षक सूचना सम्प्रेषणमा अग्रणी भूमिका खेलेको छ।
-
विश्वासिलो माध्यम: बाढी, पहिरो र अन्य विपद्का बेला नेपाली रेडियोहरूले देखाएको सक्रियताकै कारण यो माध्यम अझै पनि सबैभन्दा विश्वासिलो मानिन्छ।
चुनौती र नयाँ स्वरूप पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जाल र अनलाइन न्युज पोर्टलको तीव्र विकासले रेडियो सुन्ने स्रोताको संख्यामा केही गिरावट आएको पक्कै हो। तर, रेडियोले पनि आफूलाई समयसापेक्ष परिवर्तन गर्दै अनलाइन र एपमार्फत विश्वव्यापी बनाइरहेको छ।
रेडियो केवल सूचना दिने माध्यम मात्र नभई नेपाली समाजको एउटा बलियो आवाज र सहयात्री बनेको छ ।
