काठमाडौँ । बालबालिकाको सर्वाङ्गीण विकास तथा अधिकार सुनिश्चितताका लागि आज देशभर ६२औँ राष्ट्रिय बाल दिवस मनाइँदैछ । ‘बालबालिकामा लगानी: सुनिश्चित भविष्यको थालनी’ भन्ने मूल नाराका साथ यस वर्षको दिवस विविध कार्यक्रम गरी मनाउन लागिएको हो ।
नेपालमा विक्रम संवत् २०२१ भदौ ४ गतेदेखि बाल दिवस मनाउन थालिएको इतिहास छ । तत्कालीन रानी रत्नराज्यलक्ष्मी देवी शाहले आफ्नो जन्मदिनको अवसरमा नेपाल बाल सङ्गठन स्थापना गरी अनाथ तथा टुहुरा बालबालिकाको संरक्षण सुरु गरेकी थिइन् । तर, संयुक्त राष्ट्रसङ्घको बालअधिकारसम्बन्धी महासन्धिलाई नेपालले सन् १९९० सेप्टेम्बर १४ मा अनुमोदन गरेको ऐतिहासिक दिनलाई स्मरण गर्दै २०६३ सालदेखि भने भदौ २९ गतेलाई राष्ट्रिय बाल दिवसका रूपमा मनाउन थालिएको हो ।
नेपालको संविधानले बालबालिकाका अधिकारलाई मौलिक हकका रूपमा ग्यारेन्टी गर्दै बाल बचाउ, संरक्षण, विकास र सहभागिताको दायित्व राज्यलाई सुम्पेको छ ।
राष्ट्रिय बाल अधिकार परिषद् लगायतका निकायले नीतिगत पैरवी, बालश्रम र बालविवाह अन्त्य, सडक बालबालिकाको उद्धार तथा अनाथ र अपाङ्गता भएका बालबालिकाको संरक्षणमा काम गर्दै आएका छन् । यद्यपि, अझै पनि धेरै बालबालिका गुणस्तरीय शिक्षाबाट वञ्चित हुनु, यौन हिंसा र दुर्व्यवहारको जोखिम कायम रहनु तथा सडक बालबालिका र बालश्रमको समस्या पूर्ण रूपमा हट्न नसक्नुजस्ता चुनौतीहरू कायम नै छन् ।
