काठमाडौँ । प्रविधि क्षेत्रमा तीव्र प्रतिस्पर्धा गरिरहेको चीनले कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) तर्फको लगानीलाई आक्रामक बनाए तापनि त्यहाँको समग्र आर्थिक अवस्था भने शिथिल बन्दै गएको छ । चालु वर्षको सुरुवाती छ महिनामा देशभित्रै उत्पादन हुने कारको बिक्रीमा २० प्रतिशत र आवास गृहको खरिदमा १४ प्रतिशतको गिरावट आएको छ ।
आर्थिक सुस्तताका कारण श्रम बजारमा समेत गम्भीर असर परेको छ । अगस्ट महिनासम्ममा चिनियाँ युवाको बेरोजगारी अनुपात १८.९ प्रतिशत पुगेको तथ्याङ्कले देखाउँछ । यस परिस्थितिलाई सम्बोधन गर्न त्यहाँका अर्थशास्त्रीहरूले नागरिकको क्रयशक्ति बढाउने र रोजगारी सिर्जना गर्ने क्षेत्रमा सरकारले प्राथमिकता दिनुपर्ने धारणा राखेका छन् । पूर्व केन्द्रीय बैंक सल्लाहकार ली दाओकुईका अनुसार अर्थतन्त्रमा प्रक्षेपण गरिएभन्दा बढी मन्दी देखिएको छ । यस्तै, अर्का अर्थशास्त्री लिउ शिजिनले ग्रामीण भेगका बासिन्दाको सामाजिक सुरक्षा तथा पेन्सन रकम वृद्धि गर्न सरकारलाई सुझाव दिएका छन् ।
आन्तरिक उपभोग घट्दै जाँदा पनि चीनले एआई र डेटा सेन्टर निर्माणका पूर्वाधारमा भने ठूलो रकम खन्याइरहेको छ । सन् २००० देखि २०२३ सम्मको अवधिमा सरकारी लगानी कोषहरूमार्फत एआई कम्पनीहरूमा करिब २ खर्ब १० अर्ब अमेरिकी डलर प्रवाह भइसकेको छ । त्यसैगरी, आगामी पाँच वर्षभित्र तथ्याङ्क केन्द्रहरूको विस्तारका लागि थप ३ खर्ब ९० अर्ब अमेरिकी डलर खर्च गर्ने योजना तय गरिएको छ ।
प्रविधि केन्द्रित पूर्वाधारमा यति धेरै रकम खर्च भइरहँदा सर्वसाधारणको आम्दानी, रोजगारी र निजी कम्पनीको उत्पादकत्व बढाउनेतर्फ पनि उत्तिकै ध्यान दिनुपर्ने तर्क अर्थशास्त्रीहरूको छ ।
सरकारी तहबाट भइरहेको एआई सम्बन्धी ठूला अभियानलाई कतिपय चिनियाँ नागरिकले विगतको ‘ग्रेट लिप फरवार्ड’ सँग तुलना गर्दै ‘कृत्रिम बौद्धिकताको ग्रेट लिप फरवार्ड’ को संज्ञा दिन थालेका छन् ।
