काठमाडौँ । भारत सरकारले पछिल्लो समय कच्चा खाद्य तेलको आयात शुल्कमा गरेको भारी कटौतीले नेपालबाट भारततर्फ हुँदै आएको प्रशोधित तेलको निर्यात प्रभावित हुने जोखिम बढेको छ ।
भारतले कच्चा पाम, भटमास र सूर्यमुखी तेलको भन्सार दर घटाएपछि भारतीय उद्योगीहरूले तेस्रो मुलुकबाट सस्तोमा कच्चा पदार्थ आयात गर्न सक्ने भएका छन् । यसले गर्दा विगतमा नेपाली उद्योगहरूले पाउँदै आएको ‘ड्युटी डिफरेन्स’ (भन्सार अन्तर) को लागतगत लाभ कमजोर बनेको छ ।
नेपाल चामल, तेल, दाल उत्पादक संघका सदस्य विभोर अग्रवालका अनुसार भारतमा कच्चा तेलको आयात शुल्क घटेसँगै त्यहाँका स्थानीय उद्योगीहरूले नै सस्तो मूल्यमा तेल उत्पादन गर्न सक्नेछन् । यसअघि भारतमा कच्चा तेलमा बढी भन्सार शुल्क लाग्ने र नेपालमा कम लाग्ने भएकाले नेपालबाट प्रशोधित तेल भारत पठाउनु आर्थिक रूपमा फाइदाजनक थियो । अब भारतीय बजारमै स्थानीय तेल सस्तो हुने भएपछि नेपाली उत्पादकहरूलाई मूल्य प्रतिस्पर्धा कायम राख्न र नाफा जोगाउन कठिन हुने देखिएको छ ।
गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा नेपालबाट १ खर्ब ४६ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको भटमास, पाम र सूर्यमुखी तेल निर्यात भएको थियो, जसको मुख्य गन्तव्य भारत नै हो । यसमा १ खर्ब २८ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँको हिस्सा भटमासको तेलले ओगटेको छ ।
भारतको नयाँ शुल्क नीतिका कारण निर्यातको परिमाण र उद्योगको नाफा मार्जिनमा मात्र नभई कच्चा पदार्थको आयात, ढुवानी, बैंकिङ कारोबार तथा नेपाल सरकारको राजस्वमा समेत नकारात्मक असर पर्न सक्ने व्यवसायीहरूको भनाइ छ । अर्कातिर, भारततर्फ निर्यात घट्दा उक्त तेल आन्तरिक बजारमा खपत भई नेपाली उपभोक्ताका लागि भने तेल केही सस्तो हुन सक्ने आकलन गरिएको छ ।
