काठमाडौँ । गहुँ खेतीको प्रमुख केन्द्र मानिएको मधेश प्रदेशमा यस वर्ष उत्पादनमा भारी गिरावट आएको छ । खेती गरिएको क्षेत्रफल बढे पनि प्रतिहेक्टर उत्पादकत्व घटेका कारण समग्र उत्पादनमा ह्रास आएको हो ।
प्रदेश कृषि निर्देशनालय धनुषाका अनुसार यस वर्ष मधेश प्रदेशमा कुल ५ लाख ४३ हजार १६० मेट्रिक टन गहुँ उत्पादन भएको छ । अघिल्लो वर्षको तुलनामा यो करिब २६ प्रतिशतले कम हो । गत वर्ष प्रदेशमा ७ लाख ३१ हजार मेट्रिक टन गहुँ उत्पादन भएको थियो ।
यस वर्ष ३ लाख ७३२ हेक्टर क्षेत्रफलमा गहुँ खेती गरिएको थियो, जसको औसत उत्पादकत्व प्रतिहेक्टर १.८ मेट्रिक टन मात्र सीमित रहन पुग्यो । गत वर्ष भने १ लाख ७८ हजार ४३३ हेक्टर क्षेत्रफलमा खेती गर्दा प्रतिहेक्टर ३.३७ मेट्रिक टनका दरले उत्पादन भएको तथ्याङ्क छ ।
धनुषामा सबैभन्दा बढी उत्पादन
निर्देशनालयका बागबानी विकास अधिकृत किरण विश्वकर्माका अनुसार यस वर्ष पनि धनुषा जिल्ला उत्पादनमा अग्रस्थानमा रहेको छ । धनुषामा ३३ हजार ५०० हेक्टर क्षेत्रफलमा २.९४ मेट्रिक टनका दरले ९८ हजार ४९० मेट्रिक टन गहुँ उत्पादन भएको छ ।
अन्य जिल्लाहरूको उत्पादन विवरण यस प्रकार छ:
- सप्तरी: २९ हजार ४०० हेक्टरमा ८२ हजार ३२० मेट्रिक टन (प्रतिहेक्टर २.८ मेट्रिक टन)
- महोत्तरी: २७ हजार हेक्टरमा ७२ हजार ८०० मेट्रिक टन (प्रतिहेक्टर २.६ मेट्रिक टन)
- बारा: २९ हजार हेक्टरमा ७१ हजार ९२० मेट्रिक टन (प्रतिहेक्टर २.४८ मेट्रिक टन)
- सर्लाही: २७ हजार ४०० हेक्टरमा ६९ हजार ५९६ मेट्रिक टन (प्रतिहेक्टर २.५४ मेट्रिक टन)
- पर्सा: २३ हजार २० हेक्टरमा ५९ हजार ८५२ मेट्रिक टन (प्रतिहेक्टर २.६ मेट्रिक टन)
- रौतहट: १७ हजार २९२ हेक्टरमा ५२ हजार ७४१ मेट्रिक टन (प्रतिहेक्टर ३.०५ मेट्रिक टन)
- सिरहा: १४ हजार १७६.४८ हेक्टरमा ३५ हजार ४४१ मेट्रिक टन (प्रतिहेक्टर २.५१ मेट्रिक टन)
उत्पादन घट्नुका मुख्य कारण
क्षेत्रफल विस्तार भए तापनि उत्पादकत्व खस्कनुमा धेरै प्राविधिक तथा प्राकृतिक चुनौतीहरू कारक देखिएका छन् । मधेश प्रदेश कृषि निर्देशनालयका निर्देशक जितेन्द्र यादवका अनुसार प्रतिकूल मौसम, बालीमा लागेको रोग तथा कीराको प्रकोप, सिँचाइको उचित व्यवस्था नहुनु र समयमा गुणस्तरीय बीउबिजनको अभाव हुनु नै यस वर्ष गहुँ उत्पादन घट्नुका मुख्य कारण हुन् ।
