काठमाडौँ । जलवायु प्रविधि कम्पनी इन्नोसीएसआर र दिवाकर गोल्छा अर्गनाइजेसनको सहकार्यमा हुलास इको ब्रिक्सले नेपालको इँटा उद्योगलाई आधुनिक तथा वातावरणमैत्री बनाउन ६ करोड अमेरिकी डलर (करिब ८ अर्ब रुपैयाँ) बराबरको कार्बन वित्तीयकरण कार्यक्रम अघि सारेको छ ।
सन् २०३० सम्ममा देशभर ‘गुड ब्रिक्स’ प्रविधिमा आधारित ३०० वटा उत्पादन केन्द्र स्थापना गर्ने लक्ष्यसहित यो योजना सार्वजनिक गरिएको हो ।
नेपाल र दक्षिण कोरिया सरकारबीच जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी सहकार्यको रूपरेखामा सम्झौता भएलगत्तै यो व्यावसायिक पहल सुरु भएको हो । कार्यक्रमअन्तर्गत आबद्ध हुने इँटा उद्योगहरूलाई प्रतिउत्पादन केन्द्र करिब २ लाख अमेरिकी डलर बराबरको हाइड्रोलिक इँटा प्रेस मेसिन र बजार व्यवस्थापनमा सहयोग प्रदान गरिनेछ । यसका लागि आवश्यक पुँजी भविष्यमा आर्जन हुने कार्बन क्रेडिटलाई आधार मानेर जुटाइनेछ, जसमा एसियाली विकास बैंक (एडीबी), एनएच इन्भेस्टमेन्ट एन्ड सेक्युरिटिज तथा कोरिया वेस्टर्न पावरजस्ता अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूले लगानी गर्नेछन् ।
यो परियोजना पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन हुँदा वार्षिक करिब ३ अर्ब वटा पोल्नुनपर्ने इँटा उत्पादन हुने अनुमान गरिएको छ । यसबाट परम्परागत भट्टामा कोइला तथा इन्धन बालेर इँटा पोल्दा उत्सर्जन हुने वार्षिक १५ लाख टनसम्म कार्बनडाइअक्साइड रोक्न सकिने कम्पनीको दाबी छ ।
गुड ब्रिक्स प्रविधि र यसको कार्यप्रणाली
परम्परागत भट्टामा माटोको इँटा पोल्दा अत्यधिक वायु प्रदूषण हुने गर्छ । तर, गुड ब्रिक्स प्रविधिमा स्थानीय माटो, सिमेन्ट र इन्नोसीएसआरको विशेष ‘गुड सोल स्टेबलाइजर’ मिसाएर हाइड्रोलिक मेसिनको उच्च दबाबमार्फत इँटा तयार पारिन्छ । आगोमा पोल्नु नपर्ने भएकाले यो प्रविधि वातावरणमैत्री हुनुका साथै मूल्य, गुणस्तर र उत्पादन क्षमतामा परम्परागत इँटासँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम रहेको कम्पनीले जनाएको छ ।
परियोजना विस्तारका लागि हुलास इको ब्रिक्सले दिवाकर गोल्छा अर्गनाइजेसनको औद्योगिक सञ्जाल प्रयोग गर्नेछ भने प्राविधिक पक्ष इन्नोसीएसआरले सम्हाल्नेछ । दिवाकर गोल्छा अर्गनाइजेसनका निर्देशक हितेश गोल्छाले यो साझेदारीले आधुनिक प्रविधिलाई नेपाली उद्यमीको पहुँचमा पुर्याउँदै व्यवसाय र वातावरण दुवैलाई लाभ पुग्ने स्वच्छ इँटा उद्योग निर्माण गर्ने बताए । त्यस्तै, इन्नोसीएसआरका संस्थापक एवं प्रमुख कार्यकारी अधिकृत साम युन्सुक लीले स्वच्छ प्रविधिको विकाससँगै त्यसलाई विद्यमान उद्योगमा व्यावसायिक रूपले लागू गर्नु मुख्य उपलब्धि हुने धारणा राखे । कार्बन वित्त, प्रमाणित प्रविधि र स्थानीय साझेदारीको संयोजनले नेपाललाई वातावरणमैत्री निर्माण सामग्री उत्पादनको क्षेत्रीय केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
२. शीर्षक विकल्पहरू (Headline Options):

