काठमाडौँ । विश्वभरका सडकमा सवारीसाधनको चाप र यात्रुको आवागमनलाई व्यवस्थित बनाउने उद्देश्यले हरेक वर्ष अगस्ट ५ का दिन अन्तर्राष्ट्रिय ट्राफिक बत्ती दिवस मनाइने गरिन्छ ।
सन् १९१४ अगस्ट ५ मा अमेरिकाको ओहायो राज्यस्थित क्लिभल्यान्ड सहरमा विश्वकै पहिलो विद्युतीय ट्राफिक बत्ती प्रणाली जडान गरिएको थियो । सोही ऐतिहासिक कदमको स्मरण गर्दै आज यो दिवस मनाइने गरिएको हो ।
विश्वको पहिलो विद्युतीय ट्राफिक बत्तीको डिजाइन जेम्स होजले गरेका थिए भने यसको प्रारम्भिक अवधारणामा लेस्टर वायरको पनि ठूलो योगदान थियो । त्यस समयमा युक्लिड एभेन्यु र पूर्व १०५औँ सडकको चोकमा सुरु गरिएको उक्त प्रणालीमा रातो र हरियो बत्ती मात्र प्रयोग गरेर सवारीसाधन र पैदलयात्रीको आवागमन नियन्त्रण गरिन्थ्यो ।
यस दिवसको प्रमुख लक्ष्य सडक दुर्घटना कम गर्न, सवारी चाप व्यवस्थापन गर्न तथा चालक, पैदलयात्री र साइकलयात्रीको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न ट्राफिक बत्तीको भूमिकाबारे जनचेतना जगाउनु हो ।
ट्राफिक संकेतको इतिहास हेर्दा सन् १८६८ मा बेलायतको लन्डनमा ग्यासबाट चल्ने र हातैले सञ्चालन गरिने प्रणालीबाट यसको सुरुवात भएको थियो । समयक्रमसँगै प्रविधिमा आएको ठूलो परिवर्तनका कारण अहिले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) र स्वचालित प्रणालीमा आधारित अत्याधुनिक ट्राफिक व्यवस्थापन सम्भव भएको छ ।
सडक सुरक्षा र व्यवस्थित यातायात प्रणालीको महत्त्वलाई उजागर गर्दै आज विश्वभर विभिन्न चेतनामूलक कार्यक्रम आयोजना गरिँदै छ ।
