काठमाडौँ । आगामी मनसुन सिजन नजिकिँदै गर्दा मुलुकमा लामो समयसम्म खडेरी पर्न सक्ने जोखिम देखा परेको छ ।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार यस पटकको मनसुनी अवधिमा देशका अधिकांश भूभागमा औसतभन्दा कम पानी पर्ने सम्भावना छ । वर्षा कम हुने मात्र नभई यो समयमा अधिकतम र न्यूनतम दुवै तापक्रम समेत सामान्यभन्दा उच्च रहने विभागको आकलन छ ।
प्रशान्त महासागरको सतहको पानी असामान्य रूपमा तातेर मौसममा व्यापक फेरबदल ल्याउने ‘एल निनो’ प्रणाली विकसित हुन लागेकाले यस्तो परिस्थिति सिर्जना भएको हो । यो प्रणालीको प्रभावका कारण दक्षिण एशियाली क्षेत्रमै मनसुनी वर्षा कमजोर बन्ने, सुक्खा समय बढ्ने र अन्ततः कृषि क्षेत्रको उत्पादनमा समेत नकारात्मक असर पुग्ने भय रहन्छ ।
अमेरिकी मौसम सम्बद्ध निकाय एनओएएले आगामी जुनदेखि अगस्ट महिनाभित्र ‘एल निनो’ सक्रिय हुने सम्भावना ६२ प्रतिशत रहेको औंल्याएको छ । यस्तै, विश्व मौसम सङ्गठनले पनि यस वर्ष दक्षिण एशियाका धेरै क्षेत्रमा औसतभन्दा कम वर्षा हुने अनुमान सार्वजनिक गरिसकेको छ ।
यस्तो प्रतिकूल मौसमको सामना गर्नका लागि किसानहरूलाई सुक्खा सहन सक्ने खेती प्रविधि सिकाउन, पानीको बुद्धिमानीपूर्वक प्रयोग गर्न तथा वैकल्पिक बालीको तयारीमा जुट्न प्रेरित गर्नुपर्ने जल तथा मौसमविद् डा. केशवप्रसाद शर्माले सुझाव दिनुभएको छ । यसका साथै सरकारी संयन्त्रहरूले अहिलैदेखि सिँचाइको उचित व्यवस्थापन र खाद्यान्न भण्डारणको तयारीमा ध्यान दिनु जरुरी रहेको उहाँको बुझाइ छ ।
यद्यपि, जल तथा मौसम विज्ञान विभागले स्थिति अहिलै नै पूर्ण रूपमा भयावह भइसकेको निष्कर्ष निकाल्न हतार हुने जनाएको छ । तर, स्वतन्त्र विज्ञहरूले भने आगामी जेठको अन्तिम सातादेखि साउन मसान्तसम्म पानीको मात्रा निकै न्यून हुने र खासगरी नेपालको पश्चिमी भूभागमा लामो सुक्खाको सामना गर्नुपर्ने चेतावनी दिइरहेका छन् ।
